Wintervoedering

12 december 2018, door Frans Kapteijns.

Iedere maand schrijft onze brabant vertelt ambassadeur, Boswachter Frans Kapteijns, een mooie column over de dingen die hem in het dagelijks leven opvallen. Als voormalig boswachter van de Kampina heeft hij een hele goede kijk op de natuur en al het moois wat de aarde ons te bieden heeft. In deze column vertelt Frans over de vogels in de winter.

De winter is begonnen, althans dat laten de meteorologen en de klimatologen ons weten. Zij starten elk jaar op 1 december met de winter. De sterrenkundigen of astrologen starten de winter op een andere dag, namelijk meestal op 21 december. Overigens kan die dag weleens variëren en start hun winter soms op de 20ste of 22ste. Hoe dan ook, de winter is begonnen of zij komt er aan en dus vond ik het tijd worden om alvast eens stil te staan bij onze gevleugelde vrienden en het winterse weer.

Voedsel is energie
Vooraf wil ik in eerste instantie even aangeven dat het belangrijk is om te weten dat voedsel wat mensen geven, vogels in een goede conditie houdt. Tevens zorgt het voeren op vaste plekken er voor dat de vogels minder energie hoeven te steken in het zoeken naar voedsel en dit betekent weer meer kans op overleving. Dit laatste is vooral heel erg belangrijk als de voedselbronnen door sneeuw en ijs zijn afgesloten.

Regelmatig komen er trouwens bij mij vragen binnen over hoe lang je voedsel moet blijven geven aan vogels. Vooral de bewering; “Als je eenmaal voedsel in de winter hebt gegeven dan moet je ze blijven voeren tot de lente?“, steekt nog wel eens de kop op. Deze bewering is gelukkig voor de vogels en de mens niet waar. Voedertafels maken het leven weliswaar gemakkelijker voor de vogels en ze dragen tevens bij aan hun overlevingskansen in strenge winters, maar gelukkig vertrouwt geen enkele vogel op maar één voedselbron. Vogels passen zich in ieder geval snel in de natuur aan wat betreft de veranderende voedselsituatie en hun leven hangt dan ook af van het snel vinden van nieuwe voedselvoorraden of voedselbronnen. Bij streng winters weer, als het natuurlijke voedsel niet te vinden is, zijn goed bevoorrade voedertafels wel degelijk van levensbelangvoor de vogels. Omdat deze perioden in Nederland bijna nooit lang duren, is het dus ook niet nodig om maanden lang voedsel te verstrekken.

Voedsel zoeken
Het zoeken van voedsel doen de vogels overigens niet alleen in jouw tuin, maar ze hebben meestal een vaste route door de buurt. Dus bij vakanties en bij het eventueel vergeten van het vullen van je voedertafel, trekken ze gewoon door naar andere plekken en pakken het voedsel van jouw tafel gewoon weer op als de tafel weer gedekt is. Vooral in grote nieuwbouwwijken, en speciaal daar waar de tuinen nog kaal zijn, zijn de voedertafels meer dan welkom! Zeker omdat de vogels daar grote afstanden moeten overbruggen tussen hun (natuurlijke) voedselbronnen.

Overschakelen
Uit onderzoek is overigens gebleken dat vogels heel soepel van natuurlijk voedsel overschakelen naar de traktaties op onze voedertafels, maar ook weer omgekeerd. Indien in het voorjaar en de zomer voldoende natuurlijk voedsel aanwezig is, dan zal jouw voedertafel minder gauw bezocht worden.

Echt lang doorgaan met het voeren van vogels is niet noodzakelijk, wellicht zou het zelfs schadelijk kunnen zijn voor vogels. Als mensen bijvoorbeeld te lang blijven doorgaan met het geven van pinda’s, dan voeren de ouders van onder andere koolmezen hun jongen met die pinda’s met als gevolg dat de jonge koolmezen sterven! De maagjes van deze jonge mezen kunnen namelijk de pinda’s niet verteren en sterven dus met een volle maag!

Echt helpen
Als je de vogels echt wilt helpen dan is het nog beter om hen natuurlijk voedsel in uw tuin aan te bieden. Indien je namelijk de tuin vogelvriendelijk inricht (als dat tenminste mogelijk is) met bessendragende struiken en veel planten, struiken en bomen die insecten en dergelijke aantrekken, dan helpt u de vogels zeker meer. Is het voedsel dan uiteindelijk toch op, dan kun je beginnen met voeren op de voedertafels. Geef dan wel het liefst zo natuurlijk mogelijk voedsel, zoals zaden, fruit, maden of meelwormen. Wat ook zeer belangrijk is: maak de voedertafel wel regelmatig schoon met heet water en een borstel, dit voorkomt namelijk besmetting via de uitwerpselen en door bacteriën.

In de winter hebben de vogels ook behoefte aan water. Dat kan je gewoon klaarzetten tot aan de strenge vorst. Als er sneeuw ligt, nemen de vogels de sneeuw op. Bij strenge vorst, ik zeg altijd vanaf 5 graden onder 0, is het fijn als je ijs versplinterd. Leg dan ook wat extra voedsel klaar, want ijs eten kost vogels veel energie willen ze de temperatuur van 40 graden aanhouden.

En als je helemaal wilt gaan voor de vogels in de winter: houd dan je kat in matige tot strenge winterdagen binnen!


Heb je vragen over deze column of over de natuur, mail dan naar Frans.Kapteijns.bsw@gmail.com


Hieronder volgt ook nog een mooi recept voor het maken van vetbol.

Recept;

  • Smelt 3 pond ongezouten rundvet in een pan. Wacht tot het warm is, maar niet heet!
  • Voeg daar al roerend een mengsel van 6 ons gebroken hennepzaad en maanzaad en 3 ons zonnepitten aan toe.
  • Giet de warme brij in een vorm, bijvoorbeeld een blikje, een melkkarton of een theeglas.
  • Leg daarin, voordat de brij stolt, een stevige katoenen draad die ruim uitsteekt.
  • Zodra de massa hard is geworden, kunnen de bollen buiten aan de draad worden opgehangen.
  • Soms is de vetbol moeilijk uit de vorm los te krijgen. Een melkkarton kan rondom worden afgescheurd, een theeglas of blik kan even in heet water worden gehouden, waarna de vetbol gemakkelijk loskomt.
  • Uiteraard kunnen ook naar eigen inzicht kleinere hoeveelheden worden gebruikt.

brabant vertelt is een project van Kunstloc Brabant

Website © Afdeling Online