Voorlente

23 januari 2019, door Frans Kapteijns.

Iedere maand schrijft onze brabant vertelt ambassadeur, Boswachter Frans Kapteijns, een mooie column over de dingen die hem in het dagelijks leven opvallen. Als voormalig boswachter van de Kampina heeft hij een hele goede kijk op de natuur en al het moois wat de aarde ons te bieden heeft. In deze column vertelt Frans over de voorlente (die ondertussen veranderd is in een echte winter).

Het is nu begin 2019 en terwijl ik dit artikel aan het schrijven ben, hoor ik buiten de merel en de roodborst al hun vrolijke lente gezang ten gehore brengen. Even verder op hoor ik de grote bonte specht roffelend zijn lente aankondigen. Daarnaast heb ik reeds bloeiende wilgen en hazelaars gezien. Kortom; de voorlente is gestart. December 2018 was al een zeer warme maand en die warmte heeft zich begin januari duidelijk voortgezet. Hierdoor ligt de ontwikkeling in de natuur een maand voor op schema. Nu dat dit artikel online komt is het ondertussen verandert in winter en dat geeft aan hoe snel het kan veranderen!

Vroeger dan normaal
De maand december van 2018 had een gemiddelde temperatuur van 6,1°C, wat gemeten wordt in De Bilt. Daarnaast lag de gemiddelde temperatuur van de eerste 10 dagen van januari bijna drie graden boven de huidige normale temperatuur. Zoals hierboven al beschreven bloeiden de hazelaars al in december 2018. Heel vroeg dus, zeker als je dat met vijftig jaar geleden vergelijkt, want toen was de eerste bloei van hazelaars rond 15 februari. Kortom; bijna 2 maanden vroeger. Moet je dan nog wel zeggen vroeger dan normaal? Volgens mij wordt de december bloeiperiode voor de hazelaar toekomstig normaal.

Hoe dan ook de voorlente is begonnen, maar de echte lente moet nog komen. Voor mij begint het seizoen, de lente, met de astronomische lente en die valt in 2019 op 20 maart, om precies te zijn om 21.58 uur. Dit heeft te maken met de zon, die op dat moment precies boven de evenaar staat. Die stand, en dus het begin van een seizoen, hoeft niet altijd op de 21e van de maand te vallen, zoals vaak wordt gedacht. De seizoen indelingen hebben te maken met de positie van de aarde ten opzichte van de zon. Het is zelfs zo dat de komende jaren tot 2043, de astronomische lente meestal valt op 20 maart.

De Natuur
Hoe het seizoen de lente zal starten en wat dan de temperatuur is, weten we nu nog niet. Het kan dan zelfs nog vriezen of er kan een pak sneeuw gevallen zijn. Wel zijn er verschillende lentebodes, die kenmerkend zijn voor het lente seizoen. De meest bekende zijn het speenkruid en het klein hoefblad. Daarnaast is er ook een wat zeldzamere lentebode, namelijk de bosanemoon. Deze laagblijvende plant heeft hele mooie witte bloemen, die soms hele velden wit kan kleuren. Net of er een laken uitgespreid is onder de nog bladerloze bomen. Je komt deze mooie plant vooral tegen op wat rijkere gronden. Dan heb je nog de hazelaar, die dus al begonnen is, maar je kunt nu nog haar prachtig rode, maar ontzettend kleine bloempjes zien. Binnen de insectenwereld geldt nu nog een stilte, alhoewel de bladpootwantsen zich al roeren. Daarnaast zullen er steeds meer insecten actief worden. Vooral het uitvliegen van de volwassen lieveheersbeestjes vind ik bijzonder. Elk jaar zie ik ze massaal mijn huis verlaten, waar ze overwinterd hebben.

Vogels
Bij mij in de tuin heb ik op 10 januari al twee pimpelmezen ons nestkastje zien inspecteren. Volgens mij is het niet goedgekeurd, want ze zijn al een paar dagen niet geweest. De zanglijster heb ik ook al gezien, maar nog niet echt gehoord. Verder is het nu wachten op de trekvogels, die hier in de lente naar toekomen. Vol spanning wacht ik op de fitis, de tjiftjaf, de grote lijster en de drie echte zwaluwen; 1) huiszwaluw, 2) boerenzwaluw en 3) oeverzwaluw. Daarnaast kijk ik ook uit naar twee andere trekvogel soorten, namelijk de gierzwaluwen en de koekoeken, maar die komen echt veel later.

Na de wintertijd laten de kleine standvogels (vogels die hier blijven), zoals mezen, de groepen waarin ze geleefd hebben gedurende die winterperiode, weer los. Ze vormen paartjes en in een gebied, dat ze uitgekozen hebben, gaan ze een nest bouwen. Ze moeten naast dat bouwen ook alert zijn op eventuele indringers, en dus wordt regelmatig het hoogste lied gezongen, gekwetterd of geroepen. Voor al deze vogels, die in Brabant en heel Nederland komen broeden, is de lente een tijd van grote drukte. Al die drukte en gezang gaat binnenkort onze Brabantse ochtenden en avonden weer vullen, heerlijk. Kijk er al zo naar uit!.

Roffelende spechten
In het bos hoor je nu al de spechten roffelen. Dat doen deze vogels enkel in het voorjaar. Spechten kunnen niet zingen en dus hebben ze een andere manier gevonden om toch duidelijk te maken wat hun territorium is. Met hun geroffel kondigen ze aan dat dit het leefgebied is van die spechtensoort. Ze doen dat door gebruik te maken van dode takken of stammen en dan krijg je zo’n geluid.

Vanaf nu is het dus ook heel leuk om naar buiten te gaan en te letten op de lentebodes. Neem dan vooral een loepje mee om een paar van die planten eens in het hart van een bloem kijken, doet een wereld opengaan! En natuurlijk neem je een verrekijker mee, want wie weet ontdekt je een roffelende specht.

Tot zover wat de natuur ons kan gaan bieden en hopelijk beleef je dit jaar een mooie voorlente en lente met veel zon en energie. Sta wel op tijd even stil bij het gezang van onze gevederde vrienden en snuif de geur op van onze bloeiende planten.


Heb je vragen over deze column of over de natuur, mail dan naar Frans.Kapteijns.bsw@gmail.com

 

 

 

 

 

brabant vertelt is een project van Kunstloc Brabant

Website © Afdeling Online