Herfst, een kleurige tijd

17 oktober 2018, door Frans Kapteijns.

Iedere maand zal onze brabant vertelt ambassadeur, Boswachter Frans Kapteijns, een mooie column schrijven over de dingen die hem in het dagelijks leven opvallen. Als voormalig boswachter van de Kampina heeft hij een hele goede kijk op de natuur en al het moois wat de aarde ons te bieden heeft. In deze column vertelt Frans over de herfst.

Volgens mij is de herfst het kleurrijkste seizoen. Daarnaast is het ook nog eens een zeer dynamisch seizoen, waarin van alles gebeurd.. Er verschijnen in de herfst overal zwammen met de meest fantastische kleuren. Van scherp geel (heksenboter) tot mooi rood met stippen (de bekende vliegenzwam). Maar er is meer.

Een diversiteit aan kleuren
Een van de kleurrijkste paddenstoelenfamilies is de Russulafamilie. Kijk maar eens op de pagina van Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Russula

Maar ook ander families hebben prachtige kleurrijke soorten tot hele donkere soorten. Als je onder de hoeden van de paddenstoelen kijkt, zie vaak witte plaatjes of lamellen. Dit zijn dan de plaatjeszwammen. Hebben ze buisjes, dan zijn het vaak boleten, zoals bij het Eekhoorntjesbrood. Een direct familielid daarvan is de kastanjeboleet met een hoed, die qua kleur erg veel lijkt op de paardenkastanje of ook wel de wilde kastanje genoemd.

Kan je je voorstellen, dat er ook paarse paddenstoelen zijn? Die zijn er en die worden amethistzwammen genoemd. Voorheen noemden de mensen die paddenstoelen: rode koolzwammen. Nou ik vind, dat ze daar ook echt op lijken. Een rode kool is ook veel meer paars dan rood! Je moet zelf maar eens zo’n herfstbos ingaan, je zult versteld staan van al die mooie kleuren. Soms moet je daarvoor wel even op je knieën! Probeer maar eens en dan zie je ineens veel meer paddenstoelen of zwammen.

Gekleurde bomen
Ook de bomen staan er in de herfst fraai gekleurd op. Overal zie je dan rode, gele, en lichtgroene bladeren en ook nog eens met allerlei variaties daartussen. Het lijkt wel of het feest is in het bos. En dat is het natuurlijk ook een beetje, want de bomen en struiken gaan een ander seizoen in. Het is daarom verstandig van ze dat ze de bladeren afstoten, maar eerst willen ze alle nuttige stoffen uit de bladeren halen. Die nuttige stoffen slaan ze op in de stammen en takken. Daarna stoten ze de blaadjes zelf af, en dat komt omdat ze zichzelf willen beschermen tegen de naderende kou. Zouden ze de bladeren niet afstoten, dan verdrogen de bomen. Het bladerdek zorgt namelijk voor verdamping. Maar de bladeren, vallen niet zo maar af! Eerst vormen de bomen aan de takken en twijgen, waar de bladeren aan vast zitten, een laagje kurkcellen. Als die eenmaal gemaakt zijn, dan laat de bladsteel los en dwarrelen de bladeren met steel en al naar beneden. Elk jaar kijk ik verbaast op, dat dit proces weer is begonnen.

Voorbereiden
Ook andere planten gaan zich in de herfst voorbereiden op de komende winter. De grassen en kruiden trekken zich meestal terug onder de grond. Vaak zie je nog wel heel lang oude stengels dor en droog staan. Bijvoorbeeld die van de berenklauw. Veel mensen zeggen dan dat er dode stengels staan, maar dan hebben ze een klein beetje gelijk. De stengel op zichzelf is inderdaad droog materiaal, maar in de stengel zitten vaak allerlei insecten en spinnen verstopt. Soms als volwassen dier, maar soms ook als ei of als pop. Laat maar wat stengels staan en kijk er maar eens voorzichtig in. Ook het pijpenstrootje staat er dor en droog bij, maar zo’n veld goudgeel pijpenstrootje heeft menig fotograaf de vingers doen aflikken en die mooie velden vastgelegd op de gevoelige plaat. En daar naast blijft er ook veel groen over, want niet alle planten verliezen hun blad. De hulst en de blauwe bosbesstruiken blijven “eeuwig” groen, want die behouden hun bladeren.

Al dat voorbereiden voor de winter geeft dus een feestelijk beeld in het bos. De kleuren spatten je tegemoet, vandaar dat de indianen uit Amerika dat seizoen ook het mooist vonden en dit werd dan aangeduid met Indian Summer.

De herfst is dus een heel mooi kleurrijk seizoen, maar ook een verrassend seizoen, want vaak zie je niet wat er allemaal gebeurd omdat het allemaal rustig plaatsvindt. Een seizoen waar je dus ook als mens jezelf rustig moet voorbereiden op de komende winter en als je dat doet wordt je vanzelf ook rustig.


Heb je vragen over deze column of over de natuur, mail dan naar Frans.Kapteijns.bsw@gmail.com

brabant vertelt is een project van Kunstloc Brabant

Website © Afdeling Online